1 PRILLI

39

Në shumë vende të Evropës, sikurse edhe në Shqipëri, 1 Prilli njihet si dita e gënjeshtrave apo më mirë si dita e shakave.

Por se si ajo është krijuar e përhapur ndër vite ka shumë teori. Më e vjetra lidhet me romakët e lashtë, të cilët në këtë datë festonin një festë luksoze për nder të perëndeshës Venus.

Një shpjegim tjetër është ai i parlamentit të Augsburgut i vitit 1530, me anë të të cilit duhej të unifikohej i gjithë sistemi monetar. Një prilli u caktua si dita e posaçme e monedhës, por që pak orë para kësaj dite u shty, kështu që shumë persona i humbën paratë e tyre dhe për këtë u tallën dhe u përqeshën. Por më e besueshmja është se shakaja e 1 prillit vjen nga mbreti francez Karli IX.
Kur reformoi kalendarin gregorian në 1564, ai e kaloi në datën 1 janar festën e Vitit të Ri, që deri atëherë festohej më 1 prill, por që shumë vetë deri atëherë nuk e kishin marrë vesh. Ata pastaj, prej atyre që e dinin, uroheshin në prill për vitin e ri, që në fakt ishte i vjetri. Në kohët e hershme shakatë ishin krejt ndryshe.

Kështu, ai që gënjehej dërgohej ndonjëherë në një udhëtim të gjatë për të marrë diçka që nuk ekzistonte. Në shekullin e 17-të dhe 18-të kishte rregulla të qarta të shoqërisë, mbi të cilat ishin të bazuara shakatë. Kështu një i rritur mund të bënte shaka me një fëmijë, por një fëmijë nuk mund të bënte shaka me një të rritur.

Mirëpo, ai që i ka vënë pikën emrit “dita e gënjeshtrave”, është poeti francez Eloy d’Amerval në vitin 1508, duke iu referuar 1 prillit si “poisson d’avril”.
Tradita më së pari ka filluar në Francë, ku “dita e gënjeshtrave”manifestohej nga fëmijët, që u bënin rrengje të rriturve dhe iknin. Tradita franceze është vendosja e një peshku letër në kurrizin e atij me të cilin dëshiron të argëtohesh. “Dita e gënjeshtrave” është edhe thirrja që bëhet sa herë shakaja është zbuluar.

Për 1 prill, janë edhe mediat ato që krijojnë lajme të rreme, për ta praktikuar këtë traditë mjaft interesante.

Sipas sociologëve e psikologëve, në jetën e përditshme, shakatë janë bërë të rralla, kjo për shkak të presionit dhe ritmit të punës. Ata që ende sot e kësaj dite e festojnë në mënyrën më të këndshme ditën e shakave apo gënjeshtrave janë francezët.